مقايسه دو فيلم" جنگير " و " او يك فرشته بود "

مقدمه:

دو فيلم " او يك فرشته بود " ساخته ي عليرضا افخمي و " جن گير(2)" ساخته ي جان بور من هر دو به مسئله شيطان و پليدي اشاره كرده اند. در اين مقاله سعي درمقايسه نوع ديدگاه و شناخت اين دو فيلمساز از يك مقوله است.

 همانطور كه مي دانيم ديدگاه اسلام و مسيحيت نسبت به شيطان متفاوت است و همين مسئله باعث پردازش متفاوت شود.

نكته قابل توجه در تفاوت اعتقادي مسلمانان و مسيحيان است. دين اسلام بين شيطان و اجنه تفاوت قائل است و معتقد است اجنه دو نوع دارند، خير و شر.

اما دين مسيحيت به گونه اي ديگربيان مي كند. پليدي ، شيطان ، جن و ارواح خبيثه را يك نوع مي داند.

قصد دارم از درون فيلمها به تفاوت اعتقادي اين دو مذهب پي ببرم.با ديدگاه فلسفه ي رسانه اي پيش مي روم. يعني از راه درگير شدن در توليد رسانه اي به نظريه مي رسيم. يعني كاوش معنا از رههاي غير معمول هميشگي.

البته اين را هم بايد گفت ، او يك فرشته بود تقليدي از جن گير است و يك سري عناصر را به تقليد به كا ر برده اما در قالب هاي متفاوت.

واژگان كليدي

شيطان در اسلام: در ابتدا فرشته ي درگاه خداوند بوده است اما به علت نا فرماني از دستور خداوند ، از درگاه خدا طرد مي شود. و شيطان تصميم مي گيرد بندگان خدا را  از راه راست گمراه كند.

شيطان در مسيحيت: شيطان در ابتدا از فرشتگان بزرگ خداوند بوده است اما بعدها به قدرت خود مغرور مي شود و خداوند او را به زير مي افكند.

جن در اسلام : اجنه بيش از نوع بشر آفريده شده اند. از جنس آتش هستند. مانند انسان نر و ماده ، كافر و مومن، شعور و اراده دارند.

"عقيده ي اسلام درباره شيطان"

در داستان خلقت آدم وقتى خداوند به فرشتگان امر كرد كه بر آدم سجده كنند همه آنها به اين دستور الهى عمل كردند ودر مقابل آدم سجده به جاى آوردند ولى در ميان آنها موجودى به نام «ابليس»از دستور خدا سرباز زد و به آدم سجده نكرد ابليس يا همان شيطان به خاطر اين معصيت از درگاه الهى رانده شد و از مقامات معنوى كه به علت عبادتهاى ممتد كسب كرده بود، محروم گرديد و به لعنت خدا گرفتار شد و به همين جهت ابليس به دشمنى با آدم پرداخت و او را وسوسه كرد تا از درختى كه از خوردن ميوه آن منع شده بود بخورد. آدم با خوردن آن از بهشت به زمين فرود آمد و زندانى خاك شد و زيربار مسئوليت و تكليف رفت و بدينسان شيطان در مقابل ضربه اى كه از آدم خورده بود ، ضربه اى بر او زد و باعث بيرون شدن او از بهشت شد.
كار دشمنى ابليس با آدم در اينجا ختم نشد و ابليس تصميم گرفت كه فرزندان آدم و ذريه او را نيز با وسوسه هاى خود گمراه سازد.

طبق بيان نوراني امير بيان، علي بن ابيطالب (ع): اگر شيطنت شیطان در قلب عده اي رسوخ كرد، چشم آنها را به استخدام درمي آورد، گوش آنها را به استخدام درمي آورد، از آن به بعد به زبان آنها سخن مي گويد. از آن به بعد با چشم آنها مي بيند.
اين در اوايل نهج البلاغه است فرمود: اگر شيطان در دل كسي راه پيدا كرد، باض و دب و درج (8). اول آنجا آشيانه مي كند بعد تخم گذاري مي كند. بعد جوجه ها و فرزندان خود را مي پروراند. اين (دابه ها) همان خاطرات مشئوم اند كه در صحنه ذهن افراد رسوخ مي كنند. مانع حضور قلب آنها در نمازند. اين جنبنده ها فرخ و فروخ و جوجه شيطنت اند. آنگاه صحنه جان انسان شيطنت زده را دامداري و مرغداري شيطان و جوجه هاي شيطان پر مي كنند. از آن به بعد؛ نطق بالسنتهم، نظر باعينهم. با زبان اينها سخن مي گويد، با چشم اينها مي بيند.
مراقب باش سخنگوي شيطان نشوي
. شيطان هست، در انسان نفوذ مي كند، انسان را به بردگي مي گيرد، بعد به زبان او سخن مي گويد. انسان مي شود سخنگوي شيطان.

"عقيده مسيحيت درباره شيطان"

شیطان در ابتدا بزرگترين و زيباترين وقدرتمندترين فرشته خدا بود و هزاران فرشته زير دست داشت و در آسمان و زمين در تردد بود .او به دليل قدرت زيادی که خدا به او داده بود مغرور شد و ميخواست که شبيه خدا شود به خاطر همين غرور ، خداوند او را به زير افکند و از حضور خويش اخراج کرد اگر چه شيطان خيلی نيرومند است و الان خدای روی زمين است و در زندگی همه رخنه کرده است اما قدرت او در مقابل قدرت خدای قدوس ناچيز است و خداوند ميخواهد تا ما را ا زاسارت او ازاد کند و همه فاصله ها را بردارد تا فرزند محبوب او شويم ، خداوند ميخواهد تا به ما قدرت نجات از اسارت شيطان را بدهد زيرا تا زمانی که در اسارت شيطان هستيم د رمرگ بسر خواهيم برد و موفق به رسيدن به حضور خداوند نخواهيم شد ....زندگی د راسارت شيطان يعنی دوری ا زخداوند و گرفتار گناه بودن . در خون عيسی مسيح قدرتی هست که شيطان يارای مقابله با آن را ندارد ، ايمان به عيسی مسيح ما را از اسارت شيطان آزاد ميکند و با دريافت روح القدس خداوند ،ما ميتوانيم بر شيطان غلبه کنيم وميتوانيم د رمقابل او مقاومت کنيم و او از ما خواهد گريخت ، زيرا او قبلا توسط مرگ عيسی بر صليب شکست خورده است؛ کسی که زير پوشش خون عيسی مسيح قرار گيرد،شيطان ديگر قادر نخواهد بود بر او تسلط يابد ، نام عيسی مسيح تنها ناميست که بر پيکر اين شير غران لرزه مياندازد.

از آنجايی كه خداوند می داند كه هيچ انسانی قادر به نگاهداشتن شريعت نيست، عيسی مسيح خداوند را نزد ما فرستاد. عيسی، پسر خدا، به عنوان انسانی بيگناه به زمين آمد، گناهان بشر را برخود گرفت، مصلوب شد و يكبار و برای هميشه به گناه خاتمه داد، نه برای يك ماه، يك سال، ده و يا صد سال. از آنجايی كه خداوند، خدای ابدی است، خود جسم پوشيد و آمده گناهان ما را برداشت و تا ابد به گناه خاتمه بخشيد.

خلاصه اي از" او يك فرشته بود "

داستان از مسجد شروع مي شود ، كه فردي به اسم رامين كه تازه از زندان آزاد شده است به قصد كمك گرفتن نزد بهزاد طاهري مي آيد اما بهزاد به علت اينكه او روزي فرد بدنام و هوس بازي بوده است و اطميناني به ضمانت او نيست، دست رد به سينه ي او مي زند . و خود را از او جدا مي كند و با اطمينان مي گويد من هميشه افسار هوسهايم را دارم. از همين لحظه زمينه ي لغزش بهزاد آغاز مي شود و سايه ي شيطان( آقاي سرابي) را پشت سرش مي بينيم.

در همان شب بهزاد در جاده با دختري تصادف مي كند كه البته با وجود شدت ضربه اين دختر هيچ آسيبي نديده است و فقط حافظه اش را از دست داده است. بهزاد و خانواده اش كه شامل زن و دو فرزندش (‌ ميثم و سحر )‌ و مادرش مي شود ، بعد از پرس و جوي بسيار كه نمي توانند خانواده اش را بيابند تصميم مي گيرند براي مدتي فرشته (‌ همان دختر)‌ را نزد خود نگه دارند.

فرشته در ابتدا ي ورود مورد علاقه ي همه ي اعضاي خانواده بود اما بعد از مدتي بيش از حد خودش را به بچه ها و بهزاد نزديك مي كند و اين باعث ناراحتي رعنا زن بهزاد مي شود. اين مسئله تا جايي پيش مي رود كه رعنا از بهزاد مي خواهد فرشته را تحويل بهزيستي بدهد. اما بهزاد از اين كار ممانعت مي كند.

 رعنا تحمل اين وضعيت را ندارد و خانه را به قصد قهر ترك مي كند.

در اين دوران مادر بزرگ نمي گذارد بچه ها به فرشته نزديك شوند اما نفوذ فرشته در ميثم به حدي است كه ميثم بسيار تحت كنترل اوست .  در اين ميان ابتدا فرشته خودش را در دل بهزاد جا مي كند بعد كم كم ايمان او را ضعيف مي كند (‌ او را وادار به روزه خواري و رشوه گرفتن )‌ مي كند.

در يكي از روزها مادربزرگ فرشته را از خانه بيرون مي كند و وقتي بهزاد او را به خانه بر مي گرداند ، بهزاد در روي مادرش مي ايستد و اين باعث عصبانيت مادر مي شود ،‌ مادر حالش به هم مي خورد ، فرشته با نيروي ماورائيش بر او فشار مي آورد و او را مي كشد و در لحظه ي مرگ مادر،باطن  فرشته را كه آتشين است، مي بيند.

بهزاد تصميم دارد رعنا را طلاق دهد و با فرشته ازدواج كند،‌ وكالت بهزاد را آقاي سرابي بر عهده دارد (‌ البته آقاي سرابي و فرشته در يك نقش هستند كه هر دو شيطانند اما در دوجنس متفاوت ظاهر مي شوند) كه بسيار بر طلاق دادن بهزاد تاكيددارد. اما بهزاد در لحظه ي امضا كردن پشيمان مي شود.

و تصميم مي گيرد فرشته را بيرون كند و زن و بچه اش را برگرداند.

تحليل" او يك فرشته بود"

در مقدمه نحوه ي ورود فرشته به خانه ي بهزاد را بيان كرديم. از همان ابتدا حضور شيطان را با عنصر صدا متوجه مي شويم. از زمان وقوع تصادف در جاده كه بهزاد يك صداي زوزه مانندي را از دور مي شنود و در همان لحظه به يكباره با دخترك برخورد مي كند تا زماني كه فرشته براي بار اول پايش را به داخل خانه ي بهزاد مي گذارد.

عنصر بعدي رنگ و نور است. اين عنصر هم از ابتداي فيلم تا به انتها مشخص است. فرشته از روي تخت بيمارستان تا زمان مشخص شدن هويت واقعي اش همراه با نوري قرمز است. يعني هميشه نوري قرمز رنگ روي چهره اش تابيده است. و بر عكس در مورد انسانها و مكانهاي روحاني از نور سبز استفاده شده است. مانند مسجد و اطاق عزيز و چهره هاي روحاني و عزيز هميشه با نور سبز رنگي همراه است.

گفته شد بهزاد خود راه ورود شيطان به درونش را باز كرد . دقيقا همان شب هم بهزاد با فرشته تصادف مي كند.

در يكي از شبها  بهزاد در راه خانه مردي را مي بيند كه در زمين نشسته است اين مرد آقاي سرابي است كه ادعا مي كند تازه به اين محل آمده است و وكيل است.  و بهزاد به او پيشنهاد كمك مي كند و با هم دست مي دهند. اين دست دادن به معناي راه دوستي است. در ادامه ي داستان متوجه مي شويم آقاي سرابي نقش شيطان را دارد و از همين صحنه هاي اول بهزاد راه را براي نفوذ شيطان باز مي كند.

سحر و ميثم در اطاقشان خانواده ي عروسكي دارند . 3  خرس بزرگ و 2 بچه خرس كه نقشهاي پدر ،مادر و مادربزرگشان و ميثم و سحر را دارند. بعد از مدتي فرشته هم عروسكي مي خرد كه البته از جنس عروسكهاي ديگر نيست و البته عروسكي زشت است. و آن را نيز در بين خانواده ي طاهري جاي مي دهد.

در قسمتي ديگر رعنا با فرشته مقابله مي كند زيرا كه معتقد است فرشته به بچه ها تقلب و دروغ ياد مي دهد.

وقتي فرشته از نيروي ماورائيش استفاده مي كند مثلا هنگام بازي كامپيوتري ، فضاي خانه گرم و سنگين مي شود . و افراد روحاني مثل عزيز را اذيت مي كند. در چنين صحنه هايي براي القاي پيام از نور قرمز رنگ استفاده مي شود.

فرشته زودتر از بقيه افراد خانواده در بچه ها اثر گذاشته است.و ما اين تصور را داريم كه بچه ها سريعتر گول مي خورند.

از اين جا به بعد داستان زماني است كه بهزاد به فرشته علاقه مند شده است. تا اينجا مي بينيم كه شيطان قدم به قدم در انسان نفوذ مي كند به طوريكه خود شخص متوجه نمي شود افسار نفسش از دستش خارج شده است.

راهي كه سرابي استفاده مي كند براي گمراهي بهزاد ، زندگي دروغين خودش را مثال مي زند و مي گويد من ده سال بعد از ازدواجم عاشق شدم ولي زنم از با گريه و زاري از عشق من خواست از زندگيش خارج شود و او هم براي هميشه رفت و من هم بعد از آن جريان خانواده ام را رها كردم و الان هم هيچ خبري ازشون ندارم. تو هم سه را داري ،‌ اول اينكه خانواده ات را رها كني و به زن ايده آلت برسي، دوم زن خودت و زن ايده آلت را هر دو را نگه داري و سوم اينكه زن ايده آلت را رها كني و به خانواده ات فكر كني.

و گفت اگر راه سوم را انتخاب كني ،مرد ترسويي هستي و توان مقابله با عرف و سنت را نداري. با همين حرفها بهزاد را دچار ترديد كرد. در همين لحظه ي وسوسه ي بهزاد نور قرمز رنگي بر چهره ي سرابي تابيده است.

بهزاد زماني كه علنا علاقه ي خود به فرشته را اعلام كرد ، ادعا مي كرد همه چيز نا خواسته پيش آمد ، بدون اينكه او بخواهد ، خيلي سعي كرده بود با احساسش مقابله كند اما نشده بود. اين همان وسوسه ي قدم به قدم شيطان است ، طوري است كه فرد فكر مي كند خودش هيچ اختياري نداشته است.

تله پاتي مسئله اي است كه در اين فيلم مشخص است. فرشته قدرت اين را دارد تا با نگاه كردن به عروسك ميثم را كنترل كند. و يا زماني كه عروسك او به ديوار مي خورد او هم متوجه مي شود.

زمان مرگ عزيز ،‌ در لحظه ي مرگ به باطن فرشته پي مي برد به طوريكه او را آتشين مي بيند.

فرشته (‌شيطان) توانايي عبور از در و ديوار ، از روي شيشه هاي شكسته را دارد.

فرشته بر افراد روحاني يعني افرادي كه ايماني قوي دارند نمي تواند اثر بگذارد. وقتي حاج آقا معتمدي وارد خانه مي شود فرشته به اطاقش مي رود و تحمل روبه رو شدن با حاج آقا را ندارد و تمام فضاي اطاق قرمز رنگ مي شود. و در مقابل هم حاج آقا احساس داغي مي كند و نمي تواند نفس بكشد و برايش فضاي خانه غير قابل تحمل است. در اينجا تقابل خير و شر را مي بينيم كه در اين قسمت خير، شر را فراري مي دهد. به طوري كه حاج آقا تا دم در اطاق فرشته مي تواند بيايد اما فرشته زود آنجا را ترك مي كند.

شب قبل از دادگاه حاج آقا در نظرش رامين را مي بيند كه آمده است حال بهزاد را بپرسد ، و غرور آن شب بهزاد و حرفهايي كه زده است را به حاج آقا ياد آوري مي كند و فرداي آن روز هم قبل از دادگاه حاج آقا اين مسئله را براي بهزاد تعريف مي كند (‌ بهزاد به رامين گفته است من از قماش تو نيستم ، من آدمي نيستم كه با عشوه ي يك زن از راه به در بشم ، من اسير هوا هوسم نيستم )‌ بهزاد با به ياد آوردن اين جملات در تصميمش براي طلاق رعنا دچار ترديد مي شود. انگار به ياد مي آورد  كنترلش را از دست داده است.

زماني كه بهزاد پشيمان مي شود صداي زوزه را دوباره از درون خانه مي شنود ، انگار اين صداي شيطان است كه او را فرا مي خواند.

در اين فيلم داغي و آتش را با شيطان همراه كرده است. لحظه اي كه فرشته دست ميثم را رها مي كند و حاج آقا مي آيد و دست ميثم را مي گيرد ، حاج آقا از داغي، دست ميثم را رها مي كند. و صحنه هايي مشابه كه هر جا كه شيطان است افراد با ايمان احساس گرماي شديدي مي كنند.

بعد از پشيماني بهزاد ، او اقرار مي كند : حالا كه فكر مي كنم مي بينم تمام كار هايم به خاطر حرف هاي او بوده پس در واقع همين حرفش ناقض حرف قبلي اش است كه گفته بود هر چي پيش اومده نا خواسته بوده.

ناخواسته نبوده بلكه تحت تاثير ديگري بوده و پاسخگوي هوسش بوده است. در واقع خود را گم كرده بوده است.

در آخر خود فيلم در مورد وجود شيطان ادعاهايي مي كند.

رعنا مي گويد: شيطان كه جسميت ندارد ، نمي تواند ظاهر شود ، شيطان فقط مي تواند ما را وسوسه كند ، اون تو ذهن ماست.  حرفهاي رعنا در واقع طرز فكر عامه ي مردم است.

اما حاج آقا مي گويد: شيطان فقط تو ذهن ما نيست.اون يك موجود واقعيه . هر وقت هم بخواد مي تونه به هر شكلي مبسل بشود. فقط به چهره ي اولياء خدا نمي تونه در بياد.

در آخر هم نتيجه گيري مي كنند كه خود بهزاد راه را براي ورود شيطان با رفتار غرور آميزش باز كرده است.حاج آقا مي گويد تكبر يعني خود شيطان. حاج آقا معتقد است همه جايز الخطا هستيم. البته كه بايد مراقب باشيم زيرا كه شيطان باز هم برمي گردد.

 انسان راه بازگشت دارد و راه رهايي توبه است.

در آخر هم مي بينيم كه بهزاد از راه نماز خواندن و قران خواندن توبه مي كند.  شيطان هنوز هم مي خواهد وسوسه اش كند و مي گويد بهزاد بيا من تو را به همه چيز مي رسانم، من تو را از مال دنيا بي نياز مي كنم اما بهزاد با گفتن اعوذ بالله من ااشيطان رجيم ،‌ و آيه هاي استغفار شيطان را نابود مي كند.

نابودي شيطان را به صورت آتش هايي مي بينيم كه فرو كش مي كند. در اين صحنه ها اطاق بهزاد را نور سبز رنگي فرا گرفته و خارج از اطاق كه شيطان در آنجا است سرشاز از نور قرمز است.

سكانس آخر اينگونه به پايان مي رسد ، آقاي سرابي (‌شيطان)‌را مي بينيم كه در ايستگاه اتوبوس با پسري دم خور مي شود و به او فندك مي دهد و با هم دست مي دهند و در همين لحظه صداي زوزه مانند هميشگي شنيده مي شود گويي دوباره صداي دعوت شيطان است. و نشان دهنده ي اين است كه شيطان هميشه در كنار ماست و دنبال فرصتي است براي دوستي با ما.

خلاصه اي از " جن گير "

داستان دختركي است كه شيطان ( جن )‌ وارد وجود او شده است. و كشيشي شيطان يا پليدي را از وجود او بيرون كشيده و در اين مرحله به اصطلاح جن گيري جانش را از دست مي دهد. دخترك (‌ريگان)‌ هنوز كاملا از شر شيطان نجات نيافته است و شيطان قديمي هنوز در وجودش وجود دارد .  ‌پدر لومونت موظف مي شود تا در مورد مرگ پدر مري (‌ كشيشي كه جنن گيري كرده)‌تحقيق كند. در اين مراحل تصميم مي گيرد ريگان را هم كمك كند تا از شر پليدي به طور كامل نجات پيدا كند.

تحليل" جن گير"

پدر لومونت مي گويد : پليدي يك موجود روحاني ، زنده و در حال حيات است. منحرف و منحرف كننده است. راهش را در تار و پود زندگي باز مي كند.

تله پاتي در اين فيلم هم قابل مشاهده است ، از بعد از هيبنوتيزم ريگان و پدر لومونت با هم تله پاتي پيدا كردند ، به طوريكه در جايي مي بينيم ريگان عكس پدر را در ميان شعلعه هاي آتش نقاشي كرده و مي دانسته كه جايي آتش مي گيرد و پدر مي رود و آنرا خاموش مي كند. در صحنه اي ديگر هنگامي كه به پدر لومونت سنگ پرتاب مي كنند ريگان هم آسيب مي بيند.

لومونت معتقد است درون ريگان هنوز شيطان قديمي وجود دارد و بايد با آن جنگيد و به ريگان كمك كرد.شيطان درون او سعي دارد او را كنترل كند مثلا در صحنه اي مي بينيم در خواب به ريگان مي گويد : از خواب بيدار شو با هم پرواز كنيم و او را تا دم پشت بام مي برد.

در اين فيلم ورود شيطان (‌پزوزو )‌را از راه حمله ملخها نشان ميدهد. در زمان هيبنوتيزم پدر لومونت و ريگان به دوراني مي روند كه پدر مرين در آفريقا بوده است. در آنجا پسر بچه اي به نام كوكومو است كه در زمان حمله ي ملخها با آنها مقابله مي كند و شايد هم ملخها به خاطر او مي آيند تا او را نابود كنند.در واقع كوكومو فردي است كه توان مبارزه با پليدي را دارد و برتر از پليدي است.

پدر مرين پيش بيني كرده بود،يك عده اي برمي خيزند و پليدي را نابود مي كنند. كوكومو مي تواند يكي از آنها باشد.

و روزي خود كوكومو در اسارت پزوزو در مي آيد و پدر مرين او را نجات مي دهد.ديالوگهاي پدر مرين جالب است. او در حالت تلاش براي خارج كردن پزوزو، مي گويد: نترسيد، ما دراين مكان در امان هستيم ،‌حتي پزوزو با تمام سپاهيانش نمي تونه از اين مقدس ترين اماكن پاش رو فراتر بذاره. برو گمشو شيطان ، ريشه كن شو، از بدن اين مخلوق خداوند بيرون برو. من تو را به اعماق جهنم فرمان مي دهم. لازم به ذكر است زماني كه پزوزو در وجود اوست، چهره ي او كاملا كريه المنظر است.

آنها معتقدند پزوزو سلطان ارواح خبيثه هوا است.

در اينجا نماد پليدي ملخ است و انتقال پليدي را از طريق ملخ مي دانند.

ريگان قدرتي خاص دارد، او باعث مي شود دختر كه توانايي حرف زدن ندارد و در درون خود حرف مي زند بتواند بيروني هم حرف بزند.

پدر لومونت اميد دارد كوكومو را پيدا كند و را ه نجات ريگان را از او بپرسد.

راهنمايي كه كوكومو به پدرمرين ميكند مي گويد : تو بايد قلب پليدي را از وجود او بيرون بكشي. ولي بالهاي پزوزو تورا لمس كرده است و تو ايمانت را به خدا از دست داده اي.

اعتقاد آنها در مورد ورود پليدي به درون انسان اينطور است. وقتي بالهاي ملخها خشك باشند و به هم مالش پيدا كنند اتفاقي نمي افتد. اما در زمان باران تعداد زيادي از آنها سر از تخم در مي آورند ، با هم تجمع مي كنند و بالهايشان را به يكديگر مي سايند.سايش بالها شخصيت آنها را تغيير مي دهد. آنها تبديل مي شوند به سيلي از موجودات مخرب و غارتگر با يك مغز واحد. اين كله هاي پليد با سرعت روي زمين حركت مي كنندو هر چه را كه لمس مي كنند تصاحب مي كنند. پليدي به وسيله تماس توليد پليدي مي كند. براي مقابله با بعد از تماس بالها ، ملخ ماده جوان تكامل يافته تا در برابر تماس بالها مقاومت كند.

لومونت مي گويد: خوبي و بدي درون ريگان در حال نبرد است و ما بايد با آن بجنگيم.

در صحنه هاي آخر كه پدر آمده است تا ريگان را نجات دهد ولي خود توسط بالهاي پزوزو ماليده شده است تحت كنترل پزوزو است و پزوزو از او مي خواهد ريگان را نابود كند اما بالاخره پدر مقابله مي كند و قلب پليدي را از سينه ي ريگان خارج مي كند.

صحنه ي آخر ريگان را مي بينيم كه همان حالت كوكومو هنگام حمله ي ملخ ها را به خود مي گيرد .مي توانيم نتيجه بگيريم ريگان هم به درجه ي كوكومو رسيده است ومي تواند با پليدي ها مبارزه كند.

در آخر پدر لومونت مي گويد حالا ما نجات يافته ايم و قوي شده ايم. دشمن نوع بشر مغلوب شده است.

مقايسه دو فيلم:

"او يك فرشته بود " معتقد است ورود شيطان به درون آدمي وابسته به خود فرد است  بدين معنا كه اعمال و رفتار آدمي است كه اجازه ورود شيطان را به درون خود مي دهد.

در ابتداي فيلم مي بينيم كه بهزاد به خود بسيار غره شده است و به دوستي كه از او كمك مي خواهد دست رد به سينه اش مي زندبا اينكه او معتقد است توبه كرده است. به او مي گويد تو هوس بازي و من افسار هوس و احساسات خود را دارم.

در همين صحنه است كه شيطان پشت سر او نمايان مي شود. از همين زمان است كه زمينه ي لغزش بهزاد شروع مي شود. و صحنه ي ديگري داريم كه بهزاد با شيطان دست مي دهد ،‌ اين نمادي است به معني همكاري بهزاد با شيطان.

در "جن گير " ورود پليدي (‌شيطان)‌ به درون آدمي به خواست خود فرد نيست. معتقدند ملخها با سايش بالها پليدي توليد مي كنند و با برخورد بالها با زمين پليدي گسترش پيدا مي كند و اگر بالها با كسي تماس پيدا كنند ، آنها را آكنده به پليدي مي كنند.

اينجاست كه متوجه تفاوت در شناخت اين دو فيلم راجع به شيطان مي شويم.

 " او يك فرشته بود " خود انسان را باني كارهايش مي داند و معتقد است انسان است كه راه را براي شيطان باز مي كند و اين مسئله جبري نيست.

ولي در " جن گير " اين مسئله جبري است.با يك اتفاق در طبيعت پليدي مي تواند به درون انسان رسوخ كند.

پيرامون رسوخ شيطان به درون آدمي ، در اين دو فيلم تفاوت هايي را مي بينيم.

" او يك فرشته بود ": زماني كه شيطان به به درون آدمي رسوخ كرده است در ظاهر و چهره ي فرد تسخير شده توسط شيطان تغييري نمي بينيم در حالي كه در " جن گير " از زمان تسخير فرد توسط شيطان چهره ي فرد هم تغيير مي كند و تبديل به فردي كريه المنظر مي شود.

اين مسئله به موضوعي ديگر اشاره دارد.

" در او يك فرشته بود" از شيطان نماد مادي مي بينيم كه در دو جسم " زن " و " مرد " نمايان مي شود. در حالي كه در " جن گير " نماد مادي از شيطان (‌پليدي)‌نمي بينيم. در " او يك فرشته بود " وجود شيطان را به لحاظ مادي درك مي كنيم و آن را مانند يك انسان مي بينيم كه نفس مي كشد ودركنار ديگران زندگي مي كند ولي كار هاي ماوراء انساني انجام مي دهد( مثل از ديوار رد شدن و غيب شدن ) و در عين حال در زندگي فرد تسخير شده دخالت مي كند و او را آنچنان كه خود مي خواهد گمراه مي كند و به پيش مي برد.

 در" جن گير " شيطان (‌پليدي)‌تمام وجود او را فرا گرفته به طوري كه فرد ديگر هيچ اختياري از خود ندارد و كاملا وجودش توسط پليدي تسخير شده است و نيازمند كسي است تا اين پليدي را از وجود او بيرون بكشد.

همانطور كه گفتيم در " او يك فرشته بود" انسان خود مسئول كار هاي خود است و خود راه را براي ورود شيطان باز مي كند، همچنين است در مورد رهايي از شيطان . انسان خود بايد اختيار كند و بخواهد كه از دست شيطان رها شود. كه اين كار به واسطه توبه از كارهاي ناپسند گذشته اش امكان پذير است.

در " جن گير " به گونه اي ديگر است. براي رهايي از شيطان (پليدي) فرد تسخير شده نيازمند كمك است ، نيازمند فردي روحاني مثل كشيش تا بيايد و شيطان را از بدن او بيرون بكشد.

حالا كه سخن از كشيش آورديم بهتر است اين را هم بگوييم: در هر دو فيلم ما وجود راهبر و هدايت كننده را مي بينيم ، بدين معنا كه براي نجات نياز به فردي روحاني است اما نقش اين كمك دهنده در دو فيلم متفاوت است. به طوريكه در " او يك فرشته بود " حاج آقا نقش هدايت كننده دارد و راه درست را نشان مي دهد و دخالت مستقيم ندارد زيرا كه اختيار اصلي در دست خود فرد گمراه شده است.

اما در "جنگير" كشيش نقشي مستقيم در رهايي فرد از پليدي دارد به طوريكه اگر او نباشد از دست فرد هم كاري بر نمي آيد.

در هر دو فيلم شيطان قدرت كنترل انسان را دارد اما به اشكال متفاوت نشان داده شده است. در " او يك فرشته بود" شيطان از طريق وسوسه هايش انسان را در كنترل خود در مي آورد و همچنين از طريق نيرويي كه دارد تا حدودي فرد را تحت تاثير قرار مي دهد.

در " جنگير " هنگام سايش بالها با انسان فرد ديگر اختيار خود را از دست مي دهد و تحت تسلط او قرار مي گيرد.

در " جنگير" صحبت از ارواح خبيثه مي شود (‌ پزوزو سلطان ارواح خبيثه هوا )‌است اما در او يك فرشته بو د كوچكترين اشاره اي نمي شود.

از ديدگاه مخاطب پژوهي هر فيلمسازي با توجه به فرهنگي كه در آن زندگي مي كند ، فيلمسازي مي كند.  و همچنين مخاطبان آنها هم با توجه به پس زمينه ي فرهنگي شان رمز گشايي مي كنند.

در جامعه ما زن و احساساتش نقش مهمي بازي مي كند. در فيلم " او يك فرشته بود " هم ، چنين مسئله اي بارز است.

در اين فيلم حساد تهاي زنانه ، هوسراني مردان ، نقش گمراه كنندگي زنان را نمايان كرده است.

در اين فيلم شيطان را در وجود دو جنس زن و مرد مي بينيم اما بيشترين نقش شيطان در قالب زن است. زيرا كه در در باور ما زن توانايي بالايي در فريب دادن دارد به خصوص در از راه به در كردن مردان. و از طرفي مردان هم ضعيف النفس هستند .  فيلمساز با آگاهي از اين دو مسئله به پردازش فيلم پرداخته است.

نتيجه گيري:

با توجه به ديدگاه فلسفه رسانه اي برداشتهايي كه از سكانسهاو پيامهاي فيلمها داشتيم، نتيجه گيري مي كنيم هر دو فيلم يك چيز واحد را بيان مي كنند و آن وجود پليدي در دنيا است و امكان نفوذش در انسان.

و اينكه انسان بايد با پليدي مقابله كند. اما راههاي ورود پليدي درون انسان از ديدگاه دو فيلم متفاوت است. چه بسا اين مسئله به ديدگاه اعتقادي فيلمسازان باز مي گردد.

منابع:

www.eslamy.blogfa.com

www.iqna.ir

www.sharghnewspaper.com

www.anlwm.com